فاصله تعویض پانسمان را میزان ترشح، نوع پانسمان و وضعیت عفونت تعیین میکند، نه یک عدد ثابت. پانسمانهای جاذب مدرن معمولاً هر ۲ تا ۴ روز و در ترشح کم حتی تا ۷ روز میمانند، اما زخم عفونی ممکن است تعویض روزانه بخواهد. هر زمان پانسمان تا نزدیکی لبهها اشباع شد، درز کرد، جابهجا شد یا بو و درد افزایش یافت، باید همان موقع عوض شود.
یکی از پرتکرارترین سؤالهای خانوادهها این است: «پانسمان را هر روز عوض کنیم؟» پاسخ کوتاه: نه، مگر دلیل مشخصی وجود داشته باشد. باز کردن مکرر پانسمان، دمای بستر زخم را میاندازد، رطوبت متعادل را بر هم میزند و سلولهای تازهساز را آسیب میدهد. از سوی دیگر، نگهداشتن پانسمان اشباعشده، پوست اطراف را میپوساند و بار میکروبی را بالا میبرد. تعادل، جایی بین این دو است.
فاصله تعویض را چه چیزی تعیین میکند؟
- میزان ترشح: مهمترین عامل. زخم پرترشح تعویض کوتاهتر میخواهد.
- نوع پانسمان: هیدروکلوئید و فومهای جاذب میتوانند چند روز بمانند؛ گاز و تورهای ساده نه.
- وجود عفونت: زخم عفونی نیاز به مشاهده و شستوشوی مکرر دارد.
- محل زخم: نواحی در تماس با ادرار، مدفوع یا عرق زودتر آلوده میشوند.
- پانسمان ضدمیکروبی: بعضی محصولات مدت اثر مشخصی دارند که باید رعایت شود.
قاعده عملی بر اساس ترشح
- ترشح زیاد: روزانه تا هر ۲ روز؛ اگر تعویض روزانه هم کافی نیست، پانسمان جاذبتر یا سیستم فشار منفی مطرح میشود.
- ترشح متوسط: هر ۲ تا ۳ روز.
- ترشح کم: هر ۳ تا ۵ روز.
- زخم تقریباً خشک با پانسمان رطوبترسان: هر ۳ تا ۷ روز، با کنترل روزانه ظاهر پانسمان.
معیار عینی و ساده: پانسمان را وقتی عوض کنید که ترشح جذبشده تا حدود ۷۰ درصد سطح پانسمان رسیده یا به فاصله یک سانتیمتری لبهها نزدیک شده باشد. منتظر درز کردن نمانید.
در چه شرایطی باید فوراً عوض کرد؟
- پانسمان درز کرده یا از جا بلند شده است
- پانسمان با ادرار، مدفوع یا آب آلوده شده است
- بوی نامطبوع تازه ایجاد شده است
- درد زخم بهطور واضح بیشتر شده است
- قرمزی یا تورم اطراف پانسمان گسترش یافته است
- تب یا لرز پیدا شده است
سه مورد آخر فقط «تعویض پانسمان» نیستند؛ نشانه احتمالی عفونتاند و باید به کارشناس زخم اطلاع داده شود.
هر بار تعویض، چه ترتیبی را رعایت کنیم؟
- دستها را بشویید و دستکش تمیز بپوشید.
- پانسمان قدیمی را آرام و در جهت رشد مو جدا کنید؛ اگر چسبیده، با نرمال سالین خیس کنید و صبر کنید. هرگز نکشید.
- ظاهر و بوی پانسمان برداشتهشده را نگاه کنید — این یک منبع اطلاعاتی مهم است.
- زخم را با نرمال سالین یا محلول زخمشور شستوشو دهید؛ نه سایش شدید، نه پنبه (پرزهایش در زخم میماند).
- پوست اطراف را خشک کنید و در صورت نیاز کرم محافظ بزنید.
- پانسمان جدید را با حاشیه کافی بگذارید و تاریخ و ساعت را روی آن بنویسید.
- مشاهدات (اندازه، بافت، ترشح، درد) را در دفتر پیگیری یا اپلیکیشن ثبت کنید و در صورت امکان عکس بگیرید.
چرا نوشتن تاریخ روی پانسمان اهمیت دارد؟
در مراقبت خانگی که چند نفر درگیر هستند، نوشتن تاریخ از دو خطای رایج جلوگیری میکند: تعویض زودتر از موعد توسط فرد دیگر، و فراموش شدن پانسمانی که چند روز مانده است. همین یک عادت ساده، کیفیت پیگیری را بهطور محسوسی بالا میبرد.
این مطلب آموزشی است. برنامه تعویض پانسمان زخمهای عمیق، دیابتی یا عفونی باید توسط کارشناس زخم تعیین و در طول درمان بازنگری شود.
بازبینی علمی: طاها کاویار — پرستار و کارشناس زخم
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.